Skąd wiadomo, że nauka języka po 60 roku życia nie ma sensu?
Mówi się, że mózg dorosłego człowieka (a tym bardziej starszego) jest za mało plastyczny, żeby przyswajać nowe języki. Że jest coś takiego jak „okno krytyczne” dla nauki języków i że po jego zamknięciu nie pozostaje nic, tylko żałować, że nie zaczęło się wcześniej.
Problem w tym, że to uproszczenie, które powtarzamy jak mantrę. Owszem, dzieci uczą się języków w określony sposób - szybko, intuicyjnie, bez świadomego wysiłku. Dorośli z kolei uczą się inaczej, nie gorzej. Mają coś, czego nie ma dziecko: kontekst, logiczne myślenie, bogate doświadczenie życiowe i - co ważne - świadomą motywację. Wiedzą, po co się uczą.
Neuroplastyczność mózgu (zdolność do tworzenia nowych połączeń) nie znika wraz z wiekiem. Zwalnia, zmienia charakter, ale nie gaśnie.
Po co uczyć się języka obcego po sześćdziesiątce?
To uczciwe pytanie. Warto mieć na nie odpowiedź, bo jak już pisaliśmy przy okazji artykułu Dlaczego tracisz motywację do nauki języka i jak temu zaradzić?, uczenie się „bo tak” rzadko przeżywa pierwszy trudniejszy moment.
Powodów jest wiele i są bardzo różne. Część osób uczy się angielskiego, żeby rozmawiać z wnukami wychowanymi za granicą i nie być tylko „tą babcią, z którą nie da się porozmawiać po angielsku”. Inni uczą się hiszpańskiego przed wymarzoną podróżą, którą odkładali przez lata pracy. Jeszcze inni po prostu chcą czytać książki w oryginale, rozumieć filmy albo czuć się swobodnie za granicą na wakacjach.
Każdy z tych powodów jest dobry. A nauka języka na emeryturze ma tę przewagę nad wszystkimi wcześniejszymi etapami życia, że (być może po raz pierwszy) jest czas, żeby robić to bez pośpiechu.
Co dodatkowo daje nauka języka na emeryturze?
Mózg lubi być zajęty. Nie w sensie przeciążony, tylko aktywny, stymulowany, zaangażowany w coś, co wymaga uwagi i wysiłku. Nauka języka dostarcza tego w wyjątkowym stężeniu, bo angażuje jednocześnie pamięć, koncentrację, rozumienie ze słuchu, mówienie i rozumowanie.
Efekty są konkretne. Osoby uczące się języków obcych w starszym wieku lepiej radzą sobie z zadaniami wymagającymi skupienia, mają sprawniejszą pamięć roboczą i wykazują wolniejsze tempo pojawiania się objawów demencji. To regularny trening poznawczy, który daje efekty podobne do tego, co aktywność fizyczna daje ciału.
Ale jest jeszcze coś, o czym rzadko się mówi w kontekście nauki języków dla seniorów - poczucie sensu. Uczenie się czegoś nowego (i dostrzeganie w tym postępu) daje satysfakcję, której trudno szukać gdzie indziej. Każde nowe słowo, każda rozmowa, którą udało się przeprowadzić, każda kawa zamówiona bez wsparcia aplikacji do tłumaczenia to dowód na to, że wciąż można.
Czy lekcje języka online dla seniorów mają sens?
Jedną z największych barier w nauce języka po 60 roku życia nie jest wcale wyjściowy poziom językowy ani wiek, tylko… logistyka. Dojazd na kurs, stała godzina, sala pełna obcych ludzi, których tempo może być zupełnie inne. Lekcje języka online eliminują większość z tych problemów dosłownie jednym kliknięciem.
Lekcja odbywa się w domu, o ustalonej wspólnie z lektorem godzinie, bez tłoku i bez pośpiechu. Dla wielu osób to warunek, bez którego nauka w ogóle by nie ruszyła.
Obawy przed technologią są zrozumiałe, ale w praktyce rzadko okazują się przeszkodą. Lekcje w CleverCat odbywają się przez Google Meet - aplikację, którą większość osób już zna lub błyskawicznie opanowuje. Jedno kliknięcie w link od lektora i jesteś na lekcji - żadnego logowania do nowych systemów, żadnego szukania po folderach. Większość uczących się łapie to już przy pierwszej lekcji.
Rola nauczyciela w uczeniu języka seniorów
Jest jedna rzecz, której nie zastąpi żadna aplikacja ani kurs z gotowymi ćwiczeniami: ktoś, kto naprawdę słucha. Dla osoby uczącej się języka po 60 roku życia relacja z nauczycielem ma inne znaczenie niż dla nastolatka.
Nie chodzi tylko o korektę błędów czy tłumaczenie gramatyki, ale o kogoś, kto dostosowuje temat rozmowy do tego, co jest interesujące - nie do tego, co znajduje się w kolejnym rozdziale podręcznika. Kto nie pogania, ale też nie odpuszcza. Kto pamięta, że po drugiej stronie ekranu siedzi ktoś z życiowym doświadczeniem i potrafi to wykorzystać w rozmowie.
Znajomi zawsze będą mieć swoje zdanie i mogą mówić, że już za późno na nowe rzeczy. Ale język, którego nauczysz się po sześćdziesiątce zostanie z Tobą, nie z nimi. I jedyne, czego można naprawdę żałować, to nie to, że nie zaczęło się wcześniej, tylko to, że nie wystartowało się teraz - kiedy w końcu masz czas dla siebie. I na naukę języka rzecz jasna.